"Waarom heb je nooit iets gezegd?"

Het is een vraag die me regelmatig wordt gesteld. Een begrijpelijke vraag ook. 

Want als je van buitenaf naar mijn jeugd kijkt, lijkt het misschien eenvoudig. Waarom vertelde ik het niet aan iemand? Aan mijn oma, mijn beste vriendin of die vriendelijke leraar op school? Mensen die achteraf misschien een veilige vertrouwenspersoon hadden kunnen zijn. Waarom vroeg ik geen hulp?

Maar zo werkt het niet als je een kind bent.

Als kind vertrouw je op je ouders. Je luistert naar wat ze zeggen, ook als je diep van binnen voelt dat er iets niet klopt. Mijn moeder zei altijd dat niemand zou begrijpen wat er bij ons thuis gebeurde.. Dat verslaving iets was waar je niet over sprak. En misschien nog wel het meest beangstigend: dat mijn broer en ik uit huis geplaatst konden worden als we zouden vertellen wat er thuis gebeurde.

Die woorden nestelden zich diep in mijn hoofd. Dus zwegen we.

Dat zwijgen werd zo vanzelfsprekend dat ik niet eens meer wist dat ik een keuze had. Het geheim was onderdeel van mijn leven geworden, alsof het mijn verantwoordelijkheid was om het te bewaren.

Ook toen ik volwassen werd, bleef ik zwijgen. Mijn vriendjes wisten niets van mijn jeugd. Zelfs mijn ex-man kende lange tijd niet het hele verhaal. Niet omdat ik hem niet vertrouwde, maar omdat ik had geleerd dat je hierover niet sprak. Dat het veiliger was om het geheim met je mee te dragen dan om het te delen.

Ik weet nog goed dat ik ooit een baan opzegde omdat een gast in het hotel waar ik werkte mijn vader bleek te kennen. Niet als vader, maar van de Zeedijk, waar drugs werd gedeald. Alleen al de gedachte dat iemand de link zou leggen met mijn familie maakte me zo onrustig dat ik vertrok. Achteraf besef ik hoe groot de invloed van dat geheim was. Pas jaren later besefte ik hoeveel invloed dat geheim had gehad. Het bepaalde keuzes die op dat moment vanzelfsprekend voelden.

Dat voortdurende zwijgen maakte me alert. Ik was altijd bezig met wat anderen misschien zouden ontdekken. Altijd een stap vooruit aan het denken. Die waakzaamheid hielp me ooit te overleven, maar ik droeg haar ook nog met me mee toen dat niet meer nodig was.

Wat veel mensen misschien nog wel moeilijker vinden om te begrijpen, is dat ik mijn ouders bleef beschermen. Hun verslaving bepaalde mijn jeugd. Toch bleef ik voor hen zorgen en hopen dat het ooit anders zou worden. Want hoe ingewikkeld het ook was, het bleven mijn ouders.

Misschien is dat wel het moeilijkst om uit te leggen aan iemand die dit zelf niet heeft meegemaakt. Je kunt boos zijn, verdrietig zijn en je machteloos voelen, maar tegelijkertijd blijven houden van je ouders. Loyaliteit laat zich niet uitzetten. Een kind blijft hopen dat het ooit anders wordt.

Daarom is de vraag "Waarom heb je nooit iets gezegd?" eigenlijk niet de juiste vraag.

Misschien zouden we ons iets anders moeten afvragen.

Wat maakt dat een kind denkt dat zwijgen veiliger is dan iemand in vertrouwen nemen?